Vakmanschap

Rust voor Mimoun

Maatwerk oplossing

De doorbraak

Met hulp lukt het Aïda om van haar man te scheiden. Vanaf dat moment woont ze alleen met haar zoons. Het zou een nieuwe start moeten zijn, maar haar situatie is schrijnend. Ze heeft geen inkomsten, spreekt geen Nederlands, kent geen mensen en heeft geen steun van familie en
vriendinnen in de buurt. Met een licht verstandelijk beperkte oudste zoon (Saïd) en een tweede zoon (Mimoun) die zijn onmacht en woede op agressieve wijze uit, is er geen rust in huis.
Thea, Mimouns gezinsvoogd bij de William Schrikker Groep: ‘Uiteindelijk hebben we besloten om Mimoun naar huis te laten gaan, met de nodige hulpverlening als ondersteuning. Maar helaas ging het thuis weer mis. Mimoun moest wederom – noodgedwongen – terug naar de Koppeling,
een behandelcentrum met een aantal gesloten groepen. De situatie werd steeds hopelozer. Tot Aïda zelf met het idee kwam: kan Mimoun niet een tijdje naar Marokko? Misschien komt hij wel tot rust bij mijn vader, moeder en broers en zussen.’
Verborgen Oplossingen zorgde voor de doorbraak door uit te gaan van het plan van Aida en de kinderen. ‘Mimoun wil al jaren terug naar huis. Als je vanuit problemen denkt, dan is de eerste reactie: dat kan niet.' Mimouns moeder is niet bij machte om te doen wat nodig is. De doorbraak die is ingezet gaat om kijken wat nodig is om de wens van het gezin wel te laten lukken. Zoals opvoedondersteuning voor moeder, het opknappen van de woning, taalles voor moeder en de time-out van Mimoun in Marokko.
Hoe is het nu met Mimoun en het gezin: Mimoun is inmiddels weer terug in Nederland. Hij heeft school weer opgepakt. Het omgaan met zijn agressie blijft moeilijk voor Mimoun zelf en voor moeder. We zijn met hen in gesprek over wat nodig is om de situatie thuis voldoende veilig te houden.

Lees hier het gehele verhaal van Aïda

Terug naar home

‘Mimoun heeft nooit rust gehad’

Vanuit het smoezelige portiek stap je direct de woonkamer in van het kleine appartement waar Aïda nu met haar drie zoons woont. De kamer oogt vervallen en is leeg. Geen kasten, geen eettafel, geen stoelen. Een vergeeld keukenblad grenst aan een verpauperd balkon. Voor de balkondeur hangt een gestreept doek dat als gordijn dienst doet. Langs de plinten lopen losse kabels en liggen stekkerdozen.

In de slaapkamer ligt een matras op de grond, met een fleece-dekentje dat dienst doet als dekbed. Het huis oogt vermoeid en verwaarloosd, een weerspiegeling van de situatie waarin Aïda en haar vier zoons zich de laatste acht jaar bevinden.

Aïda trouwt op haar zestiende in Marokko. Ze raakt zwanger en laat haar vader, moeder, broertje en drie zusjes achter om met haar man bij haar schoonouders in een flat in Amsterdam te gaan wonen. Binnen twee jaar volgt er een tweede zoon, Mimoun, maar over beide kinderen heeft Aïda weinig te zeggen.

Interview met Jermaine - Trajectbegeleider

‘Mimoun is een harde noot om te kraken, maar dat was niet de enige reden waarom het niet lukte om hem te helpen. Er waren zoveel verschillende partijen bij dit gezin betrokken, met verschillende visies en meningsverschillen over de aanpak. Ook daardoor liep het vast. Daarvoor steek ik de hand ook in eigen boezem, ik was de regiehouder, en het lukte me niet om de situatie te doorbreken.’

‘Ik kreeg geen kans om mijn twee oudste zoons op te voeden. Saïd en Mimoun hoefden nooit naar mij te luisteren. Ik moest leren om hen op te voeden.’

Als Aïda eindelijk met haar man verhuist, zijn Saïd en Mimoun 5 en 7 jaar. Ze krijgt nog twee zoons. Maar haar man wordt gewelddadiger. Eerst richt hij zijn woede vooral op Aïda, later ook op de kinderen. Aïda is gevangen in haar huwelijk. Haar oudste kinderen luisteren niet naar haar, zijn veel op straat en komen in contact met verkeerde vrienden.

Mimoun had geen leven meer.
Altijd stress.

Maar met hulp lukt het om van haar man te scheiden. Vanaf dat moment woont ze alleen met haar zoons. Het zou een nieuwe start moeten zijn, maar haar situatie is schrijnend. Ze heeft geen inkomsten, spreekt geen Nederlands, kent geen mensen en heeft geen steun van familie en vriendinnen in de buurt. Met een licht verstandelijk beperkte oudste zoon (Saïd) en een tweede zoon (Mimoun) die zijn onmacht en woede op agressieve wijze uit, is er geen rust in huis.

Haar ex-man hertrouwt, gaat in een flat in de buurt wonen, krijgt een nieuwe zoon, en kijkt niet meer naar haar kinderen om. Aïda: ‘De kinderen hebben er veel verdriet van. Ze zien hun vader lopen. Hij steekt zijn hand op en loopt door.’

‘Mimoun werd moeilijk. Hij leek soms niet goed bij zijn hoofd. Boos, agressief. Hij was altijd buiten. Ik kon hem niet oppakken en binnen zetten. Hij was jong, maar ook sterk. Ik heb zelf hulp gevraagd. Maar het ging niet goed. Toen hij negen jaar was moest hij uit huis. Hij heeft op heel veel plekken gezeten. We hadden veel afspraken, er werd veel gepraat. Naar een psychiater, naar een psycholoog. Maar hij bleef weglopen naar huis en ging alleen maar achteruit.’

Interview met Thea - Gezinsvoogd

Uiteindelijk komt Mimoun in de Koppeling terecht. Ook daar loopt hij keer op keer weg. ‘Mimoun had geen leven meer. Altijd stress. Hij zat hier dan trillend op de bank. Zijn ogen schoten van links naar rechts. Hij sliep niet meer. Altijd wachten op de politie of tot iemand hem kwam halen.’

Milan, een medewerker van het project Verborgen Oplossingen wordt betrokken. Hij gaat met Aïda op zoek naar een maatwerkoplossing: wat willen zij en de kinderen zelf in de toekomst? Welke oplossingen zien zij? ‘Ik heb toen gezegd, ik wil mijn zoon naar mijn familie in Marokko sturen, naar mijn moeder, mijn vader en mijn broertje. Dan kan hij rustig worden. Hij is jong uit huis geplaatst. Hij heeft nooit rust gehad. Nooit vakantie, helemaal niks. Alleen maar op groepen, bij instanties en politie achter hem aan.’

‘Milan bekeek samen met mij: wat is een goede oplossing?’ Hij bracht Mimoun naar Marokko. Mimoun was zenuwachtig en bang. Hij zei: hoe kan ik met opa en oma praten als ik geen Arabisch kan? Ik zei: dat ga je leren, beetje bij beetje.’

En terwijl Mimoun bij familie is, heeft Aïda de rust om samen Milan aan de Big 5 te werken. Voor de inrichting doet Milan een beroep op bijzondere bijstand. Aïda wordt aangemeld voor taalles op het ROC en gaat nu voor het eerst sinds achttien jaar naar school om Nederlands te leren. Voor Saïd, de oudste zoon van 16, is een baantje gevonden als afwasser in een restaurant.

Zo wordt samen met Aïda stap voor stap gewerkt aan het op orde krijgen van de meest basale leefomstandigheden én het verlagen van stress, zodat Aïda daarna vanuit een gezonde leefsituatie met opvoedondersteuning en steun uit haar omgeving goed voor haar zoons kan zorgen.

Over zes weken komt Mimoun terug. ‘Ik vind het spannend. Is hij echt veranderd? Of een klein beetje? Mijn vader en moeder praten met hem. Over zijn toekomst, over hoe te leven. Hij helpt de tafel opruimen. Hij helpt mijn vader met de schapen. De opvoeding die ik heb gehad, die krijgt hij nu. Veel warmte en veel praten. Dat is goed voor hem.’

Aan de telefoon zegt hij nu: ‘Mama, ik weet dat ik moeilijk ben. Maar ik wil met jullie wonen. Ik wil aan jullie wennen. Ik wil warmte mama. Als ik terugkom ga ik werken en voor je zorgen. Ik ben een man nu.’ Aïda kijkt hoopvol, maar haalt ook haar schouders op. ‘We moeten het zien.’

‘De zaak stond op ontploffen’

Als Mimoun dertien is en in Driehuis woont, wordt Thea zijn jeugdzorgwerker. ‘Ik zag een opstandig, boos jongetje. Een kind dat niks anders deed dan als een stampend Repelsteeltje overal doorheen walsen, zich geen raad wetende met zichzelf en met de pijn van het leven.’

Achter dat masker van boosheid, achter die diepe frons, zat een kwetsbare knul. Mimoun wilde gewoon bij zijn moeder zijn, en niet in een tehuis zitten. Dat was het enige wat hij wilde.

Thea: ‘De zaak stond op ontploffen.’ Als Mimouns broer – die ook op een groep woonde – naar huis mag onder voorwaarden, zakt de grond onder Mimouns voeten weg. ‘Voor Mimoun was dit niet te verkroppen. Zijn broer mocht naar huis, na al zijn slechte gedrag, en hij niet. Terwijl hij al járen riep dat hij naar huis wilde. Maar hoe ik het hem ook uitlegde, voor hem was de boodschap: hij wel en ik niet. En ik begreep het.’

Mimoun, inmiddels veertien jaar oud, glijdt steeds verder af. Op school zet hij de boel op stelten. Hij wil zich niet meer conformeren, loopt keer op keer weg naar huis, verstopt zich als ze hem komen halen. Maar thuis gedraagt hij zich gewelddadig. Het wordt zelfs zo onveilig, dat uiteindelijk besloten wordt om hem in de Koppeling te plaatsen.

Hij deed niks anders dan als een stampende
Repelsteeltje overal doorheen walsen.

Thea: ‘De gesloten jeugdzorg is het laatste wat je wil, maar we moesten iets doen. Helaas lukte het niet om de reset-knop te vinden.’ Mimoun zat daar een jaar, en in dat jaar ging het van kwaad tot erger. Thea: ‘Hij klom keer op keer over het hek. Een keer waren we hem zelfs zes weken kwijt. Met verdriet hebben we deze situatie aangekeken, en geprobeerd hem in de Koppeling te helpen.’

Uiteindelijk wordt besloten om Mimoun naar huis te laten gaan, met de nodige hulpverlening als ondersteuning. Maar helaas. Thea: ‘We kregen niet op tijd de juiste hulpverlening geregeld. En het ging thuis weer mis. Mimoun moest weer – noodgedwongen – terug naar de Koppeling. De situatie werd desperater en desperater. Tot Aïda zelf met het idee kwam: kan Mimoun niet een tijdje naar Marokko? Om tot rust komen?’

Thea: ‘Dit vonden we een goed plan, maar we liepen al snel tegen veel muren aan. Wie zoekt wat uit? Kunnen we dan nog wel toezicht op hem houden? Kortom: een mooi idee, maar het had veel voeten in de aarde, en bovendien had ik zelf geen tijd om dit uit te zoeken.’

Voor je het weet loop je weer helemaal vast.

De zaak loopt opnieuw helemaal vast.

‘En daar kwam Milan van het project Verborgen Oplossingen om de hoek. Die dook erop, en niet alleen op Mimoun, maar op het hele gezin. Milan ging praten, hield het overzicht. Hij vroeg wat Aïda wilde. Wat de kinderen wilden. En hij ging niet alleen met deze vraag aan de slag, hij werkte als een olievlek: als we Mimoun een tijdje naar Marokko krijgen, kunnen we dan niet ook met Aïda aan de slag? Het was een doorbraak.’

‘Milan werkt op een intensieve en daadkrachtige wijze en biedt echte nabijheid. Continue nabijheid, die ik vanuit mijn functie en met mijn caseload niet kan bieden. Ik ben er vaak alleen zodra er problemen zijn. Milan kent de methodieken, heeft de kennis en de vaardigheden, hij past ze toe, maar hij heeft ook voldoende kapsones om ermee te spelen.’

‘Doordat je als jeugdzorgwerker zo iemand naast je hebt, krijg je als William Schrikker Groep het lef om zoiets door te zetten. En dat lef heb je nodig, want zodra je aan zo’n onconventionele oplossing gaat werken, dan komen ineens van alle kanten de vragen: ‘Wat zijn dat voor mensen waar hij gaat verblijven? Wat doen ze met het geld dat ze krijgen? Moet er daar geen hulpverlening geregeld worden?’ Enzovoorts, enzovoorts. Voor je het weet loop je weer helemaal vast.’

‘Maar wat is er voor deze jongen op dit moment nou beter: drie maanden in een dorp in Marokko of in de jungle van Amsterdam? En bovendien: hier liepen we helemaal vast.’

En op een koude vrijdagochtend in februari is het zover. Thea en Aïda brengen Milan en Mimoun naar Schiphol. In de vertrekhal wordt geknuffeld en gezwaaid, Milan en Mimoun stappen in het vliegtuig, Thea zet Aïda weer thuis af. ‘Tijdens die reis naar Marokko hebben Milan en Mimoun iets bijzonders opgebouwd. De reis naar Marokko, en het verblijf daar, dat was de Verborgen Oplossing. Buiten de gebaande paden werken, met visie en overtuiging.’

Terug naar het volledige verhaal

Het geluid van Verborgen Oplossingen

Jermaine is als trajectbegeleider1 van Aïda vast aanspreekpunt voor het gezin en contactpersoon voor alle betrokken organisaties.

En dat zijn er nogal wat bij Aïda en haar kinderen: vanwege de politiecontacten van Mimoun en Saïd en kans op afglijden van hun twee jongere broertjes, zijn Intensieve Forensische Aanpak (IFA)2, het Preventieve Interventie Team (PIT)3 en een Top 400-manager van de William Schrikker Groep4 betrokken.

Saïd wordt begeleid door Lijn 5. Ook is er een leerplichtambtenaar bij het gezin betrokken en is er regelmatig overleg met docenten van het speciaal onderwijs met dagbehandeling voor de jongste kinderen.

Er is een civielrechtelijk kader – de kinderen staan onder toezicht van een gezinsvoogd – en een strafrechtelijk kader waarbinnen de hulpverlening moet werken.

Jermaine: ‘In totaal zijn er wel acht partijen betrokken. Als je niet oplet ontstaan er patstellingen, omdat visies en verantwoordelijkheden tussen deze partijen verschillen. Ook werken ze allemaal vanuit een eigen methodiek. Dan heb je nog de strafrechtelijke en civielrechtelijke kaders waarbinnen je moet werken. In complexe zaken zoals deze is het dus hard werken om tot eensgezind besluit te komen.’

In complexe zaken zoals deze is het hard werken en ingewikkeld om tot eensgezind besluit te komen.

Thea van de William Schrikkergroep, tot april 2018 gezinsvoogd van Mimoun zei hier het volgende over:

Interview met Thea - Gezinsvoogd

‘Mimoun is een harde noot om te kraken, maar dat was niet de enige reden waarom het niet lukte om hem te helpen. Er waren zoveel verschillende partijen bij dit gezin betrokken, met verschillende visies en meningsverschillen over de aanpak. Ook daardoor liep het vast. Daarvoor steek ik de hand ook in eigen boezem, ik was de regiehouder, en het lukte me niet om de situatie te doorbreken.’

Jermaine: ‘Het is moeilijk om met al die partijen tot één besluit te komen: wat is het goede? En voor wie? Een voorbeeld: het IFA bekijkt het gezin vanuit een forensische methodiek: wat zijn de risicofactoren voor recidive? Zo lang die niet verminderen of opgelost zijn, kan een kind bijvoorbeeld niet naar huis. Maar Verborgen Oplossingen is de partij die de wensen van het gezin als uitgangspunt neemt, en kijkt hoe je daar, binnen de kaders, zoveel mogelijk gehoor aan kan geven. Zo’n partij heb je in deze zaak echt nodig.’

‘Mimoun wil al jaren terug naar huis. Als je vanuit problemen denkt, dan denk je: dat kan niet, Mimouns moeder is niet bij machte om te doen wat nodig is. Het IFA zegt bijvoorbeeld: het wordt onveilig, hij gaat de criminaliteit in. Maar Verborgen Oplossingen kijkt wat er nodig is om de wens van het gezin wel te laten lukken, zoals opvoedondersteuning voor moeder. En wanneer kan opvoedondersteuning slagen? Als de belangrijkste stressfactoren verminderd zijn, zoals een goede woning, een inkomen en de Nederlandse taal spreken.’

‘Als we met alle partijen aan tafel zitten in het uitvoerdersoverleg, dan geeft Verborgen Oplossingen echt een ander geluid. Het is de partij die direct in de leefwereld komt van het gezin. Daarnaast sluiten ze bij de andere partijen aan. Het zijn geen hulpverleners, ze coachen en instrueren de hulpverleners, en pakken soms hun rol over. Milan voedt mij, en weet wegen te bewandelen die ik niet ken. Hij komt de woning van Aïda binnen, kijkt rond, en krijgt het voor elkaar dat er € 4000 vrijgemaakt wordt voor de inrichting. Hij gaat met Aïda naar het WPI, regelt een klantmanager zodat ze haar eigen traject krijgt en zorgt dat ze op taalcursus gaat. Hij heeft de kennis en spreekt het gemeentelijk jargon, hij gebruikt bij iedere partij de juiste taal. Dat is een expertise die ik niet heb.’

1 Uitleg trajectbegeleider: een ervaren ambulante hulpverlener die het vaste aanspreekpunt is voor het gezin, het netwerk en de professionals en verantwoordelijk is voor de uitvoering van het hulpverleningsplan. De trajectbegeleider bewaakt dat alle hulp inhoudelijk en financieel binnen de gestelde kaders blijft.

2 Een intensieve persoonsgerichte aanpak voor criminele jongeren van 16 tot en met 23 jaar met een midden tot zeer hoog risico op recidive. Evt. link naar: https://www.spirit.nl/hulpoverzicht/ifa/

3 Het PIT biedt kinderen die een verhoogd risico lopen op problemen in de sociale ontwikkeling, snel en vroegtijdig hulp om jeugdcriminaliteit te voorkomen.

4 Op de Top400 lijst staan jongeren en jongvolwassenen die al in contact zijn geweest met de politie, maar nog niet zo vaak als de veelplegers uit de Top600. Ze krijgen extra aandacht van de gemeente en organisaties als de politie, GGD en jeugdbescherming. Evt, link naar https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/veiligheid/top400/

Terug naar het volledige verhaal