Vakmanschap

Geen time-out mogelijk

Maatwerkoplossing

Doorbraak

Als Isabella’s dochter Luana op haar 16e in besloten behandelcentrum de Koppeling geplaatst wordt, en daar blijft weglopen, zichzelf beschadigt en iedere behandeling weigert, is Isabella de wanhoop nabij. Ze vraagt de gezinsvoogd of Luana een time-out kan krijgen in Brazilië,
waar Luanas vader en oma wonen. Om daar tot rust te komen, school en behandeling te krijgen. Maar Jeugdbescherming gaat niet akkoord. Ze kunnen geen inschatting maken van de situatie in Brazilië. Haar verzoek wordt afgewezen.
Nel de Wit is in de Koppeling Luanas hulpverlener. Nel is een Nederlands-Braziliaanse vrouw: ze groeide op in Brazilië, waar haar ouders boer waren, en kwam op haar 22e naar Nederland. Nel heeft een goede klik met Janiana en Luana, ze spreekt hun taal, letterlijk en figuurlijk. Ze komt met een plan.
Als ze nou eens tijdens haar vakantie in Brazilië de familie van Isabella op gaat zoeken, onderzoek doet en verslag uitbrengt. Zo gezegd zo gedaan. Nel reist samen met haar zus, die in Brazilië maatschappelijk werker is, 600 kilometer landinwaarts en verblijft een week bij Luana’s familie. Ze komt terug met een uitgebreid verslag en foto’s.
Nel weet samen met gedragswetenschapper Dieteke Jeugdbescherming te overtuigen van het belang van de time-out. Het lukt. Luana vertrekt voor een half jaar naar Brazilië. Ondertussen wordt er een plek voor haar gezocht op een open groep. Als Luana terugkomt, woont ze een paar weken bij haar moeder en stiefvader, en verhuist daarna naar de nieuwe leefgroep.
Ze loopt niet meer weg, praat meer met haar moeder en is minder agressief. Nel blijft betrokken bij het gezin, en zorgt dat de band tussen moeder en dochter zo goed mogelijk blijft, hoe lastig dat soms ook is.

Lees meer over de achtergrond van Isabella en Luana…

Terug naar home

Het plan van Isabella

Isabella is 27 als ze vanuit Brazilië naar Amsterdam verhuist. Haar huwelijk is stukgelopen, ze wil in Amsterdam, waar haar broer woont, tot rust komen. Haar 6-jarige dochtertje Luana blijft voorlopig in Brazilië. Door de week is zij bij Isabellas moeder, in de weekenden bij haar vader.

In het voorjaar van 2008 verhuist ook Luana naar Nederland, ze is dan net 8 jaar oud. Ze gaat bij haar moeder en diens vriend Freek wonen, een nuchtere Fries die Isabella in Amsterdam heeft leren kennen. Luana kan het goed vinden met Freek. Er volgen fijne jaren. Luana gaat naar school en twee middagen per week naar de buitenschoolse opvang. Isabella heeft een vast contract en werkt drie dagen per week bij een kledingzaak, Freek werkt als assurantieadviseur. Samen met Freek krijgt Isabella een zoontje, Douwe.

Maar als Luana naar de middelbare school gaat, gaat het mis. Wat eerst nog redelijk normaal pubergedrag lijkt – ze zondert zich af, geeft soms een grote mond, maakt geen huiswerk, spijbelt hier en daar een uurtje – ontwikkelt zich in razend tempo tot gevaarlijk gedrag waar niemand meer vat op lijkt te krijgen.

Luana komt dagen niet op school, blijft avonden en soms een nacht weg, schreeuwt tegen haar moeder, en neemt niets meer aan van stiefvader Freek. Met een ‘jij bent mijn vader niet’ slaat ze de deur achter zich dicht en vertrekt de nacht in. Na verschillende hulptrajecten en verblijf op open leefgroepen, wordt uiteindelijk besloten dat Isabella voor haar eigen veiligheid in besloten behandelcentrum de Koppeling geplaatst moet worden. Ze is dan 16 jaar.

In de Koppeling wordt Nel de gezinsbegeleider van Isabella en Luana. Nel woonde als dochter van een groot Nederlands/Braziliaans landbouwgezin tot haar 22e in Brazilië. Omdat ze net als Isabella en Luana Portugees spreekt, kan ze goed met hen praten. Maar dat is niet het enige.

Isabella: ‘Het was die simpele, ontspannen manier van praten van Nel, waardoor Luana zich open stelde op momenten dat wij haar niet meer konden bereiken. Ineens had Luana iemand die ze kon vertrouwen. En dat was in die tijd heel bijzonder.’

Het was die simpele, ontspannen manier van praten

Toch wordt het gedrag van Luana in de gesloten setting alleen maar erger. Het lukt niet om Luana te laten profiteren van de begeleiding en behandeling. Ze verwondt zichzelf en gedraagt zich als ze boos is agressief tegen de groepsleiding. Isabella: ‘Om de veertien dagen stond er politie op de stoep, dan was ze weer samen met andere meisjes uit de groep weggelopen na verlof. Ik wist dan niet waar ze was en met wie ze was. Daar heb ik heel veel paniek van gehad. Ondertussen raakte ik zelf depressief en verloor mijn man zijn baan. Alles kwam tegelijk. Ik zag het niet meer zitten.’

Nel komt in die tijd ook thuis bij Isabella. ‘Ze keek ook hoe het met mij, met Freek en met Douwe ging. Want ook voor hem was het heftig. Hij was toen 4 jaar en boos op zijn zus dat ze niet thuis woonde. Ik vond het destijds moeilijk om de goede kanten van Luana te zien. Maar Nel bleef positief over haar, wat er ook gebeurde, en dat hielp mij.

Ik weet nog dat Nel mij verslag deed over de Koppeling. Luana had iets gemaakt in de klas daar, en Nel vertelde mij: ‘Ik zag Luana daar bezig en ze was opeens zo anders, ik zag daar zo’n lief meisje zitten.’ Dat zij dat toen zag, en dat ze mij op die manier kon laten herinneren dat Luana inderdaad een lief kind is, dat was zo goed. Alsof ze me op die manier vertelde: je kind is er nog, dit is maar een fase. Daardoor bleef ik hoop houden.’

Isabella ziet dat het verblijf in de besloten setting haar dochter geen goed doet. ‘Ik was wanhopig en wist: haar alleen maar opsluiten, dat is niet de manier.’ Isabella bedenkt een plan: ze wil de gezinsvoogd vragen of Luana een half jaar naar Brazilië kan voor een time out. ‘Tot rust komen bij mijn moeder en Luanas vader. Even uit deze omgeving, weer naar school, misschien een behandeling volgen.’ Maar Jeugdbescherming kan niet akkoord gaan.

Ik was wanhopig en wist: haar alleen
maar opsluiten, dat is niet de manier.

Jeugdbescherming kan daar immers geen netwerkonderzoek doen en zicht krijgen of de situatie er veilig is. In het dossier staat dat het huwelijk tussen Isabella en haar Braziliaanse ex gekenmerkt werd door geweld. Dat Isabella aangeeft dat Luanass vader nooit gewelddadig was naar Luana, is niet voldoende. Tevergeefs, Jeugdbescherming is niet te overtuigen van het belang van een time-out.

Op pad naar Brazilië

Isabella zit met haar handen in het haar. Het gedrag van haar dochter wordt steeds extremer. Het gesloten verblijf doet Luana meer kwaad dan goed. De enige die nog tot haar door lijkt te dringen is gezinsbegeleider Nel. Als Isabella de wanhoop nabij is, en haar idee nogmaals samen met gedragswetenschapper Dieteke en Nel aan de kinderrechter voorlegt, zegt de kinderrechter dat Jeugdbescherming de situatie opnieuw moet bekijken. Dan komt Nel met een plan.

Nel gaat binnenkort op vakantie naar haar familie in Brazilië. Als ze in die vakantie nou eens Luanas familie opzoekt en een netwerkonderzoek doet? Tegen een reiskostenvergoeding wil ze dat graag doen voor Isabella en Luana.

Ze weten Jeugdbescherming te overtuigen en in de winter van 2008 stapt Nel samen met haar zus, die in Brazilië maatschappelijk werker is, in de auto en rijdt 600 kilometer van Sao Paulo naar het plaatsje Londrine, in de binnenlanden van Brazilië.

Nel trekt een volle week met Luanas familie op. Ze spreekt Luanas vader, haar oma, ooms en tantes, en bezoekt de Braziliaanse kinderbescherming. Het blijkt een warme familie die Luana dolgraag wil opvangen. Luana kan er bovendien behandeling krijgen van een psycholoog en naar school gaan.

Met een uitgebreid verslag en tientallen foto’s keert Nel terug naar Amsterdam. Ze overtuigt Jeugdbescherming van het belang van de time-out, en op een koude ochtend in februari staat de dan 17-jarige Luana met een volle koffer op Schiphol om naar haar familie in Brazilië te vertrekken. Ze komt los van haar leven in Amsterdam, ze gaat naar school en volgt behandeling. Ondertussen zoekt Nel naar een plek op een open groep, voor als Luana terugkomt.

‘Zien en voelen dat iemand het beste voor je wil.’

Na 6 maanden komt Luana weer terug. De time-out lijkt de doorbraak te zijn. Isabella: ‘Het heeft Luana ongelofelijk veel goed gedaan. Ze kwam veel rustiger terug, en heeft toen zelfs nog een paar weken bij ons gewoond, totdat er een plek vrij kwam op een fijne leefgroep.’ Luana loopt niet meer weg, praat meer met haar moeder en is minder agressief.

Nel blijft betrokken bij het gezin en zorgt dat de band tussen moeder en dochter zo goed mogelijk blijft, hoe lastig dat soms ook is. Isabella: ‘Ik noem Nel altijd ‘onze engel’. Dat er iemand was die zoveel voor ons deed. Er echt voor ons allemaal was, en niet alleen voor Luana. Ze is gewoon een lief mens, heel betrokken. Heel simpel eigenlijk.

Als ik het vergelijk met andere hulpverleners, dan voel ik me vooral heel veilig bij Nel. Ik vertrouwde haar, dus durfde ook alles te vertellen. Ik heb zelf natuurlijk ook veel dingen meegemaakt, en dat was al moeilijk. Ik had zelf ook behandeling, en dan nog die kleine Douwe thuis. Er waren heel veel issues in die tijd.’

Dat er iemand was die zoveel voor ons deed. Er echt voor ons allemaal was, en niet alleen voor Luana.

‘Ik wilde altijd het beste doen voor mijn kinderen, en toch is het zo gelopen. Je denkt als ouder ‘wat heb ik fout gedaan?’ ‘Waar heb ik iets gemist?’ Maar je doet wat je op dat moment denkt dat goed is. En dat is zo mooi van Nel. Ze is niet van het vingerwijzen, ze zegt niet: ‘dat doe je niet goed’. Ze laat je eerst rustig vertellen. En ze luistert naar je. En daarna probeert ze te laten zien hoe Luana zich voelt. Zodat je elkaar gaat begrijpen.’

‘Want als ouder voel je je zo machteloos. Je ziet dat het niet goed gaat, maar je kunt je kind niet meer bereiken. Alles wat je zegt is aanleiding om te ontploffen. En altijd zo voorzichtig zijn, dat is heel moeilijk. Je hebt het gevoel dat je je kind niet mee kent. Je leeft onder continue stress. Als de telefoon gaat, denk je meteen: ‘Wat is er gebeurd?’

Ze zorgt dat je elkaar gaat begrijpen

‘Nel is altijd de positieve kanten van Luana blijven benadrukken. Ze bleef zeggen: Luana houdt van jullie. Het is een fase. Je moet je niet schuldig voelen. Het is niet zo zwart-wit als het lijkt. Nel heeft ons zo op heel veel fronten geholpen. We vertrouwden haar allemaal.’

‘Voor ouders is het belangrijk om mensen zoals Nel in de buurt te hebben. Het is natuurlijk hun werk, maar Nel deed het ook uit liefde. Je voelt de warmte. Dat is voor de kinderen zelfs nog belangrijker: zien en voelen dat iemand het beste voor je wil.’

‘Hoe ze dat doet? Ze maakt op een hele natuurlijke manier contact. Niet van: kom aan tafel zitten, dan moet je praten over je problemen. Nee, ze nam Luana bijvoorbeeld mee om even schoon te maken en dan ondertussen begint ze te praten. Of ze pakte mij even vast en zegt dan: kom eens hier jij…’ Heel bijzonder, want als Luana boos was, kon niemand met haar praten, behalve Nel.’

Inmiddels woont Luana op zichzelf met begeleiding van Levvel. ‘Nel heeft er veel voor gedaan om die plek voor haar te krijgen. Ze past daar en ze heeft er fijne begeleiding. Ze is nu 20 jaar, en moet nog veel dingen leren, maar dat dat gaat goed, stap voor stap.’