Vakmanschap

Wie is ze echt?

Present zijn

De doorbraak

‘We zijn benieuwd of jij er wel doorheen komt. Niemand weet wie ze echt is.’ Met die tekst en een dossier van Jeugdbescherming belt Ivonne aan bij de zeventienjarige Eva. Ze woont bij haar moeder, volgt de kappersopleiding, maar spijbelt veel en is vaak tot laat van huis. Ze komt keer op keer in onveilige situaties terecht, vooral met jongens. Eén keer loopt zo’n situaties zo uit de hand dat ze aangerand wordt door een groep. Eva weet te ontkomen, maar haar vriendin wordt diezelfde avond verkracht.

Op het moment dat Jeugdbescherming de hulp van Ivonne inroept, heeft Eva verkering met Ilam. Ze maken vaak ruzie, waarbij ze schreeuwen en elkaar te lijf gaan.
Jeugdbescherming geeft Ivonne twee opdrachten mee: ze willen dat de relatie met Ilam stopt - er is een contactverbod dat gehandhaafd moet worden - en dat Eva een traumabehandeling gaat volgen om de aanranding te verwerken. De focus van Ivonnes begeleiding ligt wat hen betreft op het relatievlak: samen met Eva bespreken hoe veilig haar relatie is en werken aan haar weerbaarheid.

Eva heeft in haar puberteit al veel hulpverleners gezien, uithuisplaatsing is op het laatste moment afgeblazen, maar ze staat wel onder toezicht van Jeugdbescherming. Ze lijkt de hulpverlening beu. Ze doet niet open als Ivonne aan de deur staat, appt op het laatste moment af of verschijnt gewoon niet op afspraken.
Ivonne: ‘De tram gemist, de metro gemist, afspraak vergeten. De eerste twee maanden heb ik haar misschien drie keer telefonisch kort gesproken.’ Maar Ivonne blijft beschikbaar en herhaalt haar antwoord als een mantra op de app: ‘Jammer, vandaag is het niet gelukt. Wanneer kun je weer?’

Door geduld, de tijd te nemen en open zijn, lukt het Ivonne toch om een relatie met Eva op te bouwen. ‘Dat lukt door haar als volledig persoon te zien. Mensen zeiden vooraf: het is een heel moeilijk meisje. Je krijgt geen band met haar. Ze moet traumaverwerking volgen. De relatie met haar vriend moet verboden worden. Dat voelt meteen heel zwaar: waar gaat dit heen, wat ga ik doen en wat kan ik bieden? Gelukkig kon ik dat van me af gooien, haar als persoon zien, haar serieus nemen.
Het eerste wat Eva zei was: ‘ik heb geen last van wat er gebeurd is, ik wil die traumaverwerking niet. Als ik ga, dan ga ik omdat het moet, het gaat me niks opleveren.’ Ook al was ik geschokt over wat er gebeurd was, ik heb naar haar geluisterd. Ik dacht: ‘Waar zijn we mee bezig als we die therapie erdoor gaan duwen?’ Mijn antwoord was: ‘Prima, als je maar weet wie je later om hulp kan vragen als het nodig is.’

Ik wilde niet alleen maar blijven hangen bij het aanrandingsverhaal, niet alleen maar de focus leggen op wat er fout is gegaan. Er gebeuren ook veel dingen op de dag van vandaag. Je moet geïnteresseerd blijven in haar hele leefwereld.’
Uiteindelijk heeft Eva zelf tegen Jeugdbescherming gezegd dat ze de traumabehandeling niet wilde, dat ze het gevoel had dat er ideeën doorgedrukt werden, en dat ze zich niet gezien voelde. Dat vereiste flink wat moed, want Eva is in zekere zin ook afhankelijk van de beslissingen van Jeugdbescherming. Ivonne: ‘Ze was zenuwachtig en wilde dat ik erbij was. Daardoor had ze het gevoel er niet alleen voor stond, dat ik naast haar stond. Maar het lukte, ze heeft het zelf gedaan. Ook dankzij haar moeder die achter haar stond. Hiervoor voelde Eva zich extra gesterkt.’
Eva volgde de kappersopleiding, maar daar wilde ze mee stoppen. Dat deed ze, inmiddels werkt ze nu fulltime in een supermarkt en dat houdt ze goed vol. Ze begon achter de kassa en werd al snel gevraagd als teamleider. Twee weken geleden kreeg ik een appje: ‘ik werk nog steeds’ - met een smiley - en dat ze met haar vader op vakantie ging. Bijzonder, want ze had altijd slecht contact met hem.’

Terug naar home

Popover 1

Popover 2

Popover 3

Ivonne: ‘Verder ben ik eigenlijk alleen maar gaan luisteren naar Eva. ‘Wat je wil vertellen mag je vertellen, wat je wil bewaren vertel je niet en je mag altijd op alles terugkomen.’ Door dat keer op keer te benoemen ontstond er vertrouwen. Jeugdbescherming verwacht wat, er is een OTS, hoe kunnen we samen kijken wat we kunnen doen? Wat vind jij? Wat wil jij? Zo kwamen we vanzelf over relaties te spreken. Wat verwacht je van een relatie?

Het kwam steeds tot een opener gesprek, en tijdens huisbezoek werd Ilam vast onderdeel van gesprek. Iedere week vertelde ze een beetje meer. ‘Als ze ruzie had met hem, dan was het eerst wat duwen en trekken. Maar soms gaf Eva hem een harde zet, dan trok Ilam aan haar arm. Het werd steeds duidelijker wat er dan gebeurde, e dat de ruzies vaak over kleine dingen gingen. Met een andere jongen praten, kijken naar een ander. Soms verbood hij haar om uit te gaan en dan zat hij zelf wel in de stad. Er waren cultuurverschillen en we spraken over wat dat voor Eva’s toekomst zou betekenen.’

Zo kwam Eva langzaam zelf tot het besef: dit is niet wat ik wil in een relatie. Ze kreeg steeds meer zelfvertrouwen en haar eigen grenzen werden steeds duidelijker. Soms keek ik met haar terug naar mijn eigen puberteit. Wat is normaal bij puberliefde, jaloezie en onzekerheid, en wat gaat te ver? Jaloers zijn hoort erbij, maar hoe ga je daarmee om? Zonder dat haar moeder of Jeugdbescherming, de relatie hoefde te verbieden, lukte het haar zelf om los te komen van Ilam.’

Je moet het op het tempo van de jongere doen.

Uiteindelijk was Ivonne twee jaar betrokken bij Eva, van haar zeventiende tot haar negentiende. Wat volgens Ivonne in het geval van Eva werkte? ‘Degene die je voor je hebt als individu beschouwen, met eigen wensen en verlangens. Wij als hulpverleners kunnen wel allemaal doelen maken, en natuurlijk, als de veiligheid in het geding is, dan zijn er soms acties die moeten gebeuren. Maar als het enigszins mogelijk is, moet je het op het tempo van de jongere doen. Jongeren die ja en amen zeggen, en sociaal wenselijke antwoorden geven, daar kom je niet verder mee.’